|
Saddam Husajn, właściwie
Saddam ibn Hussein al-Tikriti, (صدام
حسين ) (urodzony 28
kwietnia 1937)
- polityk, generał, prezydent Iraku
w latach 1979-2003.
Urodził się w wiosce
Al-Auja w irackim okręgu Tikrit w rodzinie hodowcy owiec. W wieku 10 lat
przeniósł się do Khayrallaha Tulfaha, wuja mieszkającego w Bagdadzie.
W 1956
wziął udział w nieudanym zamachu na króla Faisala II (król został
obalony w innym zamachu w 1958
zorganizowanym przez grupę pod przywództwem generała Abdula al-Karima
Kasima). W 1957
wstąpił do socjalistycznej partii Baas,
a w 1959, po
nieudanym zamachu na premiera Kasima, uciekł do Egiptu.
Został zaocznie skazany na śmierć.
Na uniwersytecie w Kairze
zdobył niepełne wykształcenie prawnicze. Po powrocie do Iraku, w 1964,
został uwięziony. Z więzienia uciekł w 1967.
W 1968 pomógł
przeprowadzić zakończony sukcesem i bez użycia przemocy zamach
zorganizowany przez partię Baas.
W 1968 ukończył studia
prawnicze na uniwersytecie w Bagdadzie.
Od 1968 do 1979 był wiceprzewodniczącym Rady Dowództwa Rewolucji. W 1973
został generałem irackich sił zbrojnych.
W 1979,
gdy prezydent Ahmed Hassan al-Bakr w wieku 65 lat ogłosił swoje odejście
na emeryturę, 42-letni wowczas Saddam uzyskał stanowisko przewodniczącego
partii i prezydenta. Według niektórych źródeł Husajn odsunął
al-Bakra od władzy.
Polityka Saddama opierała
się na wykorzystaniu zasobów ropy w celu uczynienia z kraju znaczącej siły
militarnej. 1
czerwca 1972
rozpoczął proces nacjonalizacji zachodnich firm paliwowych, które do tej
pory miały monopol w Iraku. Aktywnie przyczyniał się do modernizacji
gospodarki kraju. Nadzorował także modernizację regionów wiejskich,
mechanizację rolnictwa i dystrybucję ziemi. Jego zasługą są też znaczące
przemiany w przemyśle energetycznym oraz w usługach publicznych takich
jak transport i edukacja.
Z jego inicjatywy Irak
zaangażował się w wojnę z Iranem
(wojna
iracko-irańska 1980-1988),
która pochłonęła ogromną liczbę ofiar i kosztowała dziesiątki
miliardów dolarów. W trakcie wojny z Iranem wielu przywódców państw
zachodnich traktowało Saddama jako cennego sojusznika. Przetrwał wiele
zamachów stanu oraz ataków na swoje życie. Wielu swoich przeciwników
politycznych zamknął w więzieniach lub zabił. Wielu innych uciekło z
kraju. W roku 1988
nakazał użyć broni chemicznej przeciwko Kurdom.
W 1990
roku Irak wysunął roszczenia w stosunku do terytorium Kuwejtu,
który stanowił kiedyś część terytorium mandatowego Ligi
Narodów. Saddam wydał rozkaz zajęcia jego terytorium siłą. ONZ
nakazała Irakowi wycofanie się z Kuwejtu. Po upływie wyznaczonego
terminu siły ONZ, w których decydującą rolę odgrywały Stany
Zjednoczone, zadały armii irackiej sromotną klęskę oraz odbiły
Kuwejt, po czym się zatrzymały. Po klęsce wybuchły powstania Kurdów
i szyitów.
Wydawało się wtedy, że koniec rządów Saddama jest bliski. Jednak armia
iracka stłumiła powstania i Saddam Husajn zachował władzę.
Przegrana Iraku w 1991
nie spowodowała spadku popularności prezydenta. Husajn potrafił przekonać
Irakijczyków, że jego wycofanie się z Kuwejtu tak naprawdę jest zwycięstwem,
i że jest to dopiero początek konfliktu. Według oficjalnych irackich
raportów nieustannie cieszy się on ogromną popularnością w Iraku. W
referendum z 2002
na pytanie czy powinien pozostać na stanowisku prezydenta, prawie 100% głosujących
(bez ułamków procenta) opowiedziało się "za". Należy jednak
wziąć pod uwagę, że na kartach do głosowania było tylko jego nazwisko,
a samo głosowanie było obowiązkowe.
Utracił faktyczną władzę
w wyniku ataku USA
i ich sojuszników na Irak
wiosną 2003
roku. Nie został aresztowany i jego miejsce pobytu nie było znane. W
okresie bezpośrednio po zajęciu Bagdadu pojawiła się taśma wideo
pokazująca ponoć Saddama Husajna w dniu zdobycia miasta, 9 kwietnia. Później
rozpowszchniano liczne taśmy wideo i audio z wystąpieniami Saddama
Husajna lecz ich autentyczność była niepotwierdzona.
13
grudnia 2003
roku, po ośmiu miesiącach poszukiwań Saddam Husajn został pojmany przez
amerykańskich żołnierzy na farmie oddalonej 15 kilometrów od jego
rodzinnego Tikritu.
Znaleziono go leżącego w głębokiej na dwa metry ziemiance z wentylacją.
Niedaleko kryjówki stała taksówka z 750 tysiącami
dolarów w
bagażniku. Były prezydent
Iraku nie stawiał oporu. Po przewiezieniu do jednej z amerykańskich baz
został przebadany, ogolony i umyty. 30
czerwca 2004
doszło do formalnego przekazania Husajna i jedenastu jego współpracowników
(zobacz: Amerykańska
Talia Kart) władzom irackim. Jest to pierwszy krok do procesu sądowego,
który będzie się toczyć przed powołanym specjalnie do tego celu
trybunałem, któremu przewodniczy Szalam
Szalabi. Proces rozpoczął się 19 października 2005r. Byłemu
dyktatorowi grozi kara śmierci.
Saddam Husajn jest żonaty
z Sajidą
Khair-Allah (także znana jako Sajida Talfah). Miał z nią dwóch synów:
Kusaja
i Udaja,
którzy zajmowali za jego rządów wysokie stanowiska w państwie oraz trzy
córki (Raghat, Rana i Chrisnia). Obaj jego synowie zostali zabici
22 lipca
2003 roku w
starciu z amerykańskimi żołnierzami.
|