|
Nicolae Andruţă Ceauşescu
(urodzony 26
stycznia 1918
w Scorniceşti - 25
grudnia 1989
w Târgovişte),
komunistyczny przywódca Rumunii
w latach 1965-1989.
Członek Rumuńskiej
Partii Komunistycznej od 1932.
Wielokrotnie aresztowany (w 1943
dzielił celę z późniejszym przywódcą Gheorghe
Gheorghiu-Dejem). Po zajęciu Rumunii przez wojska radzieckie w wyniku II
wojny światowej sekretarz organizacji młodzieżowej, minister
rolnictwa. Od 1954
członek Biura Politycznego partii.
Przewodniczący
Socjalistycznej Republiki Rumuńskiej
Po śmierci Gheorghiu-Deja
w 1965 objął
stanowisko I
sekretarza oraz przewodniczącego Rady Państwa (od 1974
także przyjmuje tytuł Prezydenta Socjalistycznej Republiki Rumunii),
ustanawiając dyktaturę typu stalinowskiego
z kultem własnej osoby (był określany jako "Wódz" - Conducător
i "Geniusz Karpat" - Geniul din Carpaţi) i terrorem
tajnej policji Securitate.
Jednym z jego ważniejszych projektów była tzw. systematyzacja, w ramach
której zburzono wiele wsi, przesiedlając ludzi do bloków. Także Bukareszt
został całkowicie przebudowany; zbudowano nowe centrum z gigantycznym Casa
Poporului ("Domem Ludu").
W celu uniezależnienia się
od Związku Sowieckiego zawarł pakt wojskowy z ChRL.
Przebudował model socjalizmu na chiński - tracąc gospodarczo, ale zyskując
swobodę manewru. Wielokrotnie spektakularnie przeciwstawiał się posunięciom
ZSRR,
np. utrzymując stosunki z Izraelem,
podczas państwowej wizyty w Finlandii
składając demonstracyjnie kwiaty na grobie marszałka Karola
Mannerheima, bohatera wojny fińsko-sowieckiej.
Gospodarka Rumunii czasów
Ceauşescu była niewydajna i w dużym stopniu oparta na pożyczkach
zagranicznych; konieczność ich spłaty wywołała poważny kryzys
gospodarczy, a poziom życia drastycznie się obniżył. Pieriestrojka
i ujawnienie przez zbiegłego szefa wywiadu Iona Pacepę realiów systemu władzy
spowodowało izolację Rumunii na arenie międzynarodowej. W 1989
roku w wyniku przewrotu Nikolae Ceauşescu został pojmany, osądzony przez
naprędce zorganizowany przez zrewoltowanych oficerów samozwańczy sąd
wojskowy, po krótkiej pokazowej "rozprawie" (filmowano ją i
wyemitowano później w telewizji) skazany na śmierć i natychmiast
rozstrzelany wraz z żoną Eleną
Ceauşescu. Niektóre środowiska historyków i dziennikarzy lansują
hipotezę, że stali za tym agenci Kremla, chcący sprowadzić Rumunię na
drogę starannie zaplanowanej dla całego obozu "pieriestrojki".
|